Chuỗi ký tự trong C

From Wikiversity
Jump to: navigation, search

Phần này nằm trong chuỗi bài Ngôn ngữ C

Khái niệm[edit]

Chuỗi ký tự là một dãy gồm các ký tự hoặc một mảng các ký tự được kết thúc bằng ký tự '\0' (còn được gọi là ký tự NULL trong bảng mã Ascii).

Các hằng chuỗi ký tự được đặt trong cặp dấu nháy kép "".

Khai báo[edit]

Khai báo theo mảng[edit]

Cú pháp: char <Biến> [Chiều dài tối đa]

Ví dụ: Trong chương trình, ta có khai báo:

char Ten[12];

Trong khai báo này, bộ nhớ sẽ cung cấp 12-1 bytes để lưu trữ nội dung của chuỗi ký tự Ten; byte cuối cùng lưu trữ ký tự ‘\0’ để chấm dứt chuỗi.

Ghi chú:

  • Chiều dài tối đa không nên khai báo thừa để tránh lãng phí bộ nhớ, nhưng cũng không nên khai báo thiếu.

Khai báo theo con trỏ[edit]

Cú pháp: char *<Biến>

Ví dụ: Trong chương trình, ta có khai báo:

char *Ten;

Trong khai báo này, bộ nhớ sẽ dành 2 byte để lưu trữ địa chỉ của biến con trỏ Ten đang chỉ đến, chưa cung cấp nơi để lưu trữ dữ liệu. Muốn có chỗ để lưu trữ dữ liệu, ta phải gọi đến hàm malloc() hoặc calloc() có trong “alloc.h”, sau đó mới gán dữ liệu cho biến.

Vừa khai báo vừa gán giá trị[edit]

Ví dụ:

  1. #include<stdio.h>
    
  2. #include<conio.h>
    
  3. int main()
    
  4. {
    
  5.     char Chuoi[]="Mau nang hay la mau mat em" ;
    
  6.     printf("Vua khai bao vua gan tri : %s",Chuoi) ;
    
  7.     getch();
    
  8.     return 0; 
    
  9. }
    

Ghi chú: Chuỗi được khai báo là một mảng các ký tự nên các thao tác trên mảng có thể áp dụng đối với chuỗi ký tự.

Các thao tác trên chuỗi ký tự[edit]

Nhập xuất chuỗi[edit]

Nhập chuỗi từ bàn phím[edit]

Để nhập một chuỗi ký tự từ bàn phím, ta sử dụng hàm gets()

Cú pháp: gets(<Biến chuỗi>)

Ví dụ:

char Ten[20];
gets(Ten);

Ta cũng có thể sử dụng hàm scanf() để nhập dữ liệu cho biến chuỗi, tuy nhiên lúc này ta chỉ có thể nhập được một chuỗi không có dấu khoảng trắng.

Ngoài ra, hàm cgets() (trong conio.h) cũng được sử dụng để nhập chuỗi.

Xuất chuỗi lên màn hình[edit]

Để xuất một chuỗi (biểu thức chuỗi) lên màn hình, ta sử dụng hàm puts().

Cú pháp: puts(<Biểu thức chuỗi>)

Ví dụ: Nhập vào một chuỗi và hiển thị trên màn hình chuỗi vừa nhập.

  1. #include<conio.h>
    
  2. #include<stdio.h>
    
  3. #include<string.h>
    
  4. int main()
    
  5. {
    
  6.     char Ten[12];
    
  7.     char queQuan[15];
    
  8.     printf("Nhap Ten: ");fflush(stdin);gets(Ten);
    
  9.     printf("Nhap Que Quan: ");fflush(stdin);gets(queQuan);
    
  10.     printf("Chuoi vua nhap: ");puts(Ten);puts(queQuan);
    
  11.     getch();
    
  12.     return 0;
    
  13. }
    

Ngoài ra, ta có thể sử dụng hàm printf(), puts() (trong conio.h) để hiển thị chuỗi lên màn hình.

Một số hàm xử lý chuỗi (trong string.h)[edit]

Cộng chuỗi - Hàm strcat()[edit]

Cú pháp: char *strcat(char *des, const char *source)

Hàm này có tác dụng ghép chuỗi nguồn vào chuỗi đích.

Ví dụ: Nhập vào họ lót và tên của một người, sau đó in cả họ và tên của họ lên màn hình.

  1. #include<conio.h>
    
  2. #include<stdio.h>
    
  3. #include<string.h>
    
  4. int main()
    
  5. {
    
  6.     char HoLot[30], Ten[12];
    
  7.     printf("Nhap Ho Lot: ");gets(HoLot);
    
  8.     printf("Nhap Ten: ");gets(Ten);
    
  9.     strcat(HoLot,Ten); /* Ghep Ten vao HoLot*/
    
  10.     printf("Ho ten la: ");puts(HoLot);
    
  11.     getch();
    
  12.     return 0;
    
  13. }
    

Xác định độ dài chuỗi - Hàm strlen()[edit]

Cú pháp: int strlen(const char* s)

Ví dụ: Sử dụng hàm strlen xác định độ dài một chuỗi nhập từ bàn phím.

  1. #include<conio.h>
    
  2. #include<stdio.h>
    
  3. #include<string.h>
    
  4. int main(){
    
  5.     char Chuoi[255];
    
  6.     int Dodai;
    
  7.     printf("Nhap chuoi: ");gets(Chuoi);
    
  8.     Dodai = strlen(Chuoi);
    
  9.     printf("Chuoi vua nhap: ");puts(Chuoi);
    
  10.     printf("Co do dai %d",Dodai);
    
  11.     getch();
    
  12.     return 0;
    
  13. }
    

Đổi một ký tự thường thành ký tự hoa - Hàm toupper()[edit]

Hàm toupper() (trong ctype.h) được dùng để chuyển đổi một ký tự thường thành ký tự hoa.

Cú pháp: char toupper(char c)

Đổi chuỗi chữ thường thành chuỗi chữ hoa, hàm strupr()[edit]

Hàm strupr() được dùng để chuyển đổi chuỗi chữ thường thành chuỗi chữ hoa, kết quả trả về của hàm là một con trỏ chỉ đến địa chỉ chuỗi được chuyển đổi.

Cú pháp: char* strupr(char *s)

Ví dụ: Viết chương trình nhập vào một chuỗi ký tự từ bàn phím. Sau đó sử dụng hàm strupr() để chuyển đổi chúng thành chuỗi chữ hoa.

  1. #include<conio.h>
    
  2. #include<stdio.h>
    
  3. #include<string.h>
    
  4. int main()
    
  5. {
    
  6.     char Chuoi[255],*s;
    
  7.     printf("Nhap chuoi: ");gets(Chuoi);
    
  8.     s=strupr(Chuoi) ;
    
  9.     printf(“Chuoi chu hoa:);puts(s);
    
  10.     getch();
    
  11.     return 0;
    
  12. }
    

Đổi chuỗi chữ hoa thành chuỗi chữ thường, hàm strlwr()[edit]

Muốn chuyển đổi chuỗi chữ hoa thành chuỗi toàn chữ thường, ta sử dụng hàm strlwr(), các tham số của hàm tương tự như hàm strupr()

Cú pháp: char *strlwr(char *s)

Sao chép chuỗi, hàm strcpy()[edit]

Hàm này được dùng để sao chép toàn bộ nội dung của chuỗi nguồn vào chuỗi đích.

Cú pháp: char* strcpy(char *Des, const char *Source)

Ví dụ: Viết chương trình cho phép chép toàn bộ chuỗi nguồn vào chuỗi đích.

  1. #include<conio.h>
    
  2. #include<stdio.h>
    
  3. #include<string.h>
    
  4. int main()
    
  5. {
    
  6.     char Chuoi[255],s[255];
    
  7.     printf("Nhap chuoi: ");gets(Chuoi);
    
  8.     strcpy(s,Chuoi);
    
  9.     printf(“Chuoi dich:);puts(s);
    
  10.     getch();
    
  11.     return 0;
    
  12. }
    

Sao chép một phần chuỗi, hàm strncpy()[edit]

Hàm này cho phép chép n ký tự đầu tiên của chuỗi nguồn sang chuỗi đích.

Cú pháp: char *strncpy(char *Des, const char *Source, size_t n)

Trích một phần chuỗi, hàm strchr()[edit]

Để trích một chuỗi con của một chuỗi ký tự bắt đầu từ một ký tự được chỉ định trong chuỗi cho đến hết chuỗi, ta sử dụng hàm strchr().

Cú pháp: char *strchr(const char *str, int c)

Ghi chú:

  • Nếu ký tự đã chỉ định không có trong chuỗi, kết quả trả về là NULL.
  • Kết quả trả về của hàm là một con trỏ, con trỏ này chỉ đến ký tự c được tìm thấy đầu tiên trong chuỗi str.

Tìm kiếm nội dung chuỗi, hàm strstr()[edit]

Hàm strstr() được sử dụng để tìm kiếm sự xuất hiện đầu tiên của chuỗi s2 trong chuỗi s1.

Cú pháp: char* strstr(const char *s1, const char *s2)

Kết quả trả về của hàm là một con trỏ chỉ đến phần tử đầu tiên của chuỗi s1 có chứa chuỗi s2 hoặc giá trị NULL nếu chuỗi s2 không có trong chuỗi s1.

Ví dụ: Viết chương trình sử dụng hàm strstr() để lấy ra một phần của chuỗi gốc bắt đầu từ chuỗi "hoc".

  1. #include<conio.h>
    
  2. #include<stdio.h>
    
  3. #include<string.h>
    
  4. int main()
    
  5. {
    
  6.     char Chuoi[255],*s;
    
  7.     printf("Nhap chuoi: ");gets(Chuoi);
    
  8.     s=strstr(Chuoi,"hoc");
    
  9.     printf("Chuoi trich ra: ");puts(s);
    
  10.     getch();
    
  11.     return 0;
    
  12. }
    

So sánh chuỗi, hàm strcmp()[edit]

Để so sánh hai chuỗi theo từng ký tự trong bảng mã Ascii, ta có thể sử dụng hàm strcmp().

Cú pháp: int strcmp(const char *s1, const char *s2)

Hai chuỗi s1 và s2 được so sánh với nhau, kết quả trả về là một số nguyên (số này có được bằng cách lấy ký tự của s1 trừ ký tự của s2 tại vị trí đầu tiên xảy ra sự khác nhau).

  • Nếu kết quả là số âm, chuỗi s1 nhỏ hơn chuỗi s2.
  • Nếu kết quả là 0, hai chuỗi bằng nhau.
  • Nếu kết quả là số dương, chuỗi s1 lớn hơn chuỗi s2.

So sánh chuỗi, hàm stricmp()[edit]

Hàm này thực hiện việc so sánh trong n ký tự đầu tiên của 2 chuỗi s1 và s2, giữa chữ thường và chữ hoa không phân biệt.

Cú pháp: int stricmp(const char*s1, const char *s2)

Kết quả trả về tương tự như kết quả trả về của hàm strcmp()

Khởi tạo chuỗi, hàm memset()[edit]

Hàm này được sử dụng để đặt n ký tự đầu tiên của chuỗi là ký tự c.

Cú pháp: memset(char *Des, int c, size_t n)

Đổi từ chuỗi ra số, hàm atoi(), atof(), atol() (trong stdlib.h)[edit]

Để chuyển đổi chuỗi ra số, ta sử dụng các hàm trên.

Cú pháp:

  • int atoi(const char *s): chuyển chuỗi thành số nguyên
  • long atol(const char *s): chuyển chuỗi thành số nguyên dài
  • float atof(const char *s): chuyển chuỗi thành số thực

Nếu chuyển đổi không thành công, kết quả trả về của các hàm là 0.

Ngoài ra, thư viện string.h còn hỗ trợ các hàm xử lý chuỗi khác, ta có thể đọc thêm trong phần trợ giúp..

Bài tập[edit]

1. Viết chương trình nhập một chuỗi ký tự từ bàn phím, xuất ra màn hình mã Ascii của từng ký tự có trong chuỗi.

2. Viết chương trình nhập một chuỗi ký tự từ bàn phím, xuất ra màn hình chuỗi đảo ngược của chuỗi đó. Ví dụ đảo của "abcd egh" là "hge dcba".

3. Viết chương trình nhập một chuỗi ký tự và kiểm tra xem chuổi đó có đối xứng không.

Ví dụ : Chuỗi ABCDEDCBA là chuỗi đối xứng.

4. Nhập vào một chuỗi bất kỳ, hãy đếm số lần xuất hiện của mỗi loại ký tự.

5. Viết chương trình nhập vào một chuỗi.

  • In ra màn hình từ bên trái nhất và phần còn lại của chuỗi. Ví dụ: "Nguyễn Văn Minh" in ra thành:
Nguyễn
Văn Minh
  • In ra màn hình từ bên phải nhất và phần còn lại của chuỗi. Ví dụ: "Nguyễn Văn Minh" in ra thành:
Minh
Nguyễn Văn

6. Viết chương trình nhập vào một chuỗi rồi xuất chuỗi đó ra màn hình dưới dạng mỗi từ một dòng.

Ví dụ: "Nguyễn Văn Minh"

In ra :

Nguyễn
Văn
Minh 

7. Viết chương trình nhập vào một chuỗi, in ra chuỗi đảo ngược của nó theo từng từ.

Ví dụ : chuỗi "Nguyễn Văn Minh" đảo thành "Minh Văn Nguyễn"

8. Viết chương trình đổi số tiền từ số thành chữ.

9. Viết chương trình nhập vào họ và tên của một người, cắt bỏ các khoảng trống không cần thiết (nếu có), tách tên ra khỏi họ và tên, in tên lên màn hình. Chú ý đến trường hợp cả họ và tên chỉ có một từ.

10. Viết chương trình nhập vào họ và tên của một người, cắt bỏ các khoảng trắng bên phải, trái và các khoảng trắng không có nghĩa trong chuỗi. In ra màn hình toàn bộ họ tên người đó dưới dạng chữ hoa, chữ thường.

11. Viết chương trình nhập vào một danh sách họ và tên của n người theo kiểu chữ thường, đổi các chữ cái đầu của họ, tên và chữ lót của mỗi người thành chữ hoa. In kết quả lên màn hình.

12. Viết chương trình nhập vào một danh sách họ và tên của n người, tách tên từng người ra khỏi họ và tên rồi sắp xếp danh sách tên theo thứ tự từ điển. In danh sách họ và tên sau khi đã sắp xếp.