Âm dương Ngũ hành

Âm dương

Âm Dương - 2 tánh chất cơ bản đối nghịch nhau của mọi hệ thống cân bằng độc lập .

Thí dụ

Dương	Âm
Chánh	Tà
Chân	Giả
Thiện	Ác
Ngay	Gian
Sinh	Diệt
Thịnh	Suy
Thắng	Thua
Thành	Bại
Được	Mất
Có	Không
Tốt	Xấu
Hiền	Dữ
Giàu	Nghèo
Sang	Hèn

Quy luật Dịch Vận Âm Dương

Tam Dịch âm dương

Dịch có nghĩa là biến hóa. Tam dịch âm dương có nghĩa là 3 biến hóa âm dương bao gồm

Bất dịch - Không biến hóa

Mọi thực thể đều có 2 cá tánh đối nghịch . Thí dụ như: Thiện, Ác. Ngay, Gian .

Dịch - Biến hóa

Mọi thực thể đều có biến hóa, Thí dụ như: Ở hiền gặp hiền , ở ác gặp ác .

Biến dịch - Biến đổi của biến hóa

Mọi thực thể đều có thay đổi từ các biến hóa. Thí dụ như:

Tứ Vận âm dương

Vận có nghĩa là vận hành, hoạt động. Tứ vận âm dương có nghĩa là 4 vận hành của âm dương bao gồm:

Sinh : Sinh thành. Thí dụ như quá trình sinh ra, lớn lên của con người.
Thịnh : Cực thịnh. Thí dụ như quá trình hình thành và phát triển của con người.
Suy : Suy tàn. Thí dụ như quá trình già lão và suy nhược của con người.
Diệt : Diệt vong. Thí dụ như quá trình chết đi của con người.

Biểu đồ âm dương

Có 2 loại biểu đồ dùng để biểu thị âm dương gồm Hào vạch của Phục hy và Thái cực đồ của Chu văn vương

Phục hy mả vạch âm dương

Phục hy dùng Hào vạch để biểu thị Âm dương như sau

Hào dương được biểu thị bằng một vạch liền __
Hào âm được biểu thị bằng một vạch đứt _ _

Chu văn vương vòng tròn âm dương

Chu văn vương dùng Vòng tròn để biểu thị âm dương như sau

Thái cực đồ được dùng để biểu thị âm dương trong một vòng tròn, gồm hai nửa đối xứng ôm trọn lấy nhau, tượng trưng cho Âm (màu đen) và Dương (màu đỏ). Trong mỗi phần đối xứng lại có một chấm tròn màu đối lập nằm trong đó. Màu sắc của Thái Cực đồ có thể thay đổi, cũng như độ xoắn vào nhau của hai hình đối xứng.Thái Cực đồ thể hiện ý nghĩa của triết học Phương Đông, cụ thể là thuyết Âm Dương rất rõ ràng:

Trong mỗi một tổng thể (hình tròn) luôn tồn tại hai mặt đối lập Âm và Dương, hai mặt đó tương hỗ với nhau, bù đắp nhau thành một thể hoàn thiện.

Không một tổng thể, cá thể nào có thể tách biệt hoàn toàn hai mặt đó.
Trong Âm có Dương, trong Dương có Âm, cũng như trong phần màu đỏ có chấm màu đen, và ngược lại.
Âm thăng, Dương giáng ngược chiều kim đồng hồ Âm thịnh, Dương suy và ngược lại. Khi phần màu đen lớn dần thì phần màu đỏ nhỏ dần và ngược lại.
Cực thịnh thì suy, thể hiện ở mỗi phần khi đạt đến độ cực đại thì xuất hiện yếu tố đối lập ngay trong lòng, và phần đó sẽ phát triển dần

Ứng dụng Âm dương

Ứng dụng	Âm	Dương
Lịch	Âm lịch	Dương lịch
Thiên can	Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý	Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý
Địa chi	Sựu, Mảo, Tị, Mùi, Dậu, Hợi	Tý, Dần, Thìn, Ngọ, Thân, Tuất
Bát quái	Đoài, Ly, Tốn, Khôn	Kiền, Chấn, Khảm, Cấn
Tứ tượng	Trăng, Nước biển	Trời , Đất
Ngũ hành	Thổ , Hỏa , Mộc , Thủy , Kim	Kim , Thủy , Mộc , Hỏa , Thổ

Ngũ hành

Theo quan niệm của người phương Đông, ngũ hành tác động đến vạn vật trên trái đất. Ngũ hành có 5 yếu tố cơ bản . Các yếu tố này đều có những tính chất riêng và sự tác động qua lại lẫn nhau .

Tánh chất Ngũ hành

Ngũ hành có tên gọi như sau

Quy luật Ngũ Hành

Ngũ hành tư ơng sinh

Sinh thuộc tánh dương đại diện cho quá trình sinh sôi, sinh thành của ngũ hạnh . Thí dụ, Kim sinh Thủy . Kim loại khi bị nung chảy sẽ hóa thành nước

Quá trình Sinh của Ngũ hành

Kim sinh Thủy - Thủy sinh Mộc . Mộc sinh Hỏa . Hỏa sinh Thổ . Thổ sinh Kim

Ngũ hành tư ơng khắc

Khắc thuộc tánh âm đại diện cho quá trình suy tàn diệt vong của ngũ hành . Thí dụ, Thủy khắc Kim . Nước chảy qua Kim loại sẽ làm Kim loại rỈ sét

Quá trình Khắc của Ngũ hành

Kim diệt Thổ - Thổ diệt Hỏa - Hỏa diệt Mộc - Mộc diệt Thủy - Thủy diệt Kim

Bảng Ngũ hành

Ngũ hành	Mộc	Hỏa	Thổ	Kim	Thủy
Số Hà Đồ	3	2	5	4	1
Cửu Cung	3, 4	9	5, 8, 2	7, 6	1
Thời gian trong ngày	Rạng sáng	Giữa trưa	Chiều	Tối	Nửa đêm
Năng lượng	Nảy sinh	Mở rộng	Cân bằng	Thu nhỏ	Bảo tồn
Bốn phương	Đông	Nam	Trung tâm	Tây	Bắc
Bốn mùa	Xuân	Hạ	Chuyển mùa (mỗi 3 tháng)	Thu	Đông
Thời tiết	Gió (ấm)	Nóng	Ôn hòa	Sương (mát)	Lạnh
Màu sắc	Xanh	Đỏ	Vàng	Trắng	Đen
Thế đất	Dài	Nhọn	Vuông	Tròn	Ngoằn ngoèo
Trạng thái	Sinh	Trưởng	Hóa	Cấu	Tàng
Vật biểu	Thanh Long	Chu Tước	Kỳ Lân	Bạch Hổ	Huyền Vũ
Mùi vị	Chua	Đắng	Ngọt	Cay	Mặn
Cơ thể, Năng lượng	Gân, Tay trái	Mạch, Giữa ngực	Thịt, Vùng bụng	Da lông, Tay phải	Xương tuỷ não, Hai chân đi lên sau lưng lên cổ gáy
Bàn tay	Ngón cái	ngón trỏ	Ngón giữa	Ngón áp út	Ngón út
Ngũ tạng	Can (gan)	Tâm (tim)	Tỳ (hệ tiêu hoá)	Phế (phổi)	Thận (hệ bài tiết)
Lục dâm (lục tà)	Phong	Nhiệt	Thấp	Táo	Hàn
Lục phủ	Đảm (mật)	Tiểu Tràng (ruột non)	Vị (dạ dày)	Đại Tràng (ruột già)	Bàng quang
Ngũ căn	Xúc giác, thân	Thị giác, Mắt	Tai, Thính giác	Khứu giác, Mũi	Vị giác, lưỡi
Ngũ tân	Nước dáy tai	Nước mắt	Bùn phân	Nước mũi	Nước dãi
Ngũ Phúc, Đức	Thọ: Sống lâu	Khang: Khỏe mạnh	Ninh: An lành	Phú: Giàu có	Quý: Danh hiển
Ngũ giới	Sát sinh, giết hại	Tà dâm, si mê,	Nói dối, thêu dệt	Trộm cắp, tranh đua	Uống rượu, ăn thịt..
Ngũ Thường - Nho giáo	Nhân	Lễ	Tín	Nghĩa	Trí
Ngũ lực	Niệm lực	Huệ lực	Tín lực	Định lực	Tấn lực
Xúc cảm (tình chí)	Giận (nộ)	Mừng (hỷ)	Ưu tư, lo lắng (tư)	Đau buồn (bi)	Sợ (khủng)
Tháp nhu cầu Maslow	T1: Thức ăn, nước uống, nơi trú ngụ, tình dục, bài tiết, thở, nghỉ ngơi.	T5: Nhu cầu thể hiện bản thân, tự khẳng định mình, làm việc mình thích.	T4: Nhu cầu được quý trọng, kính mến, được tin tưởng, được tôn trọng.	T2: Nhu cầu an toàn, yên tâm về thân thể, việc làm, gia đình, sức khỏe.	T3: Nhu cầu được giao lưu tình cảm và được trực thuộc.
Giọng	Ca	Nói (la, hét, hô)	Bình thường	Cười	Khóc
Thú nuôi	Hổ, Mèo	Ngựa	Chó, Trâu, Dê	Khỉ, Gà	Heo
Hoa quả Rau củ Gia vị	Mận, kiwi xanh, nho xanh, Đu đủ, Chanh xanh, chanh vàng. Bông cải xanh, bắp cải tím, cải xoăn xanh, ớt xanh, cải bó xôi spinach, rau sà lách xanh tím, củ su hào, bí xanh, khổ qua, cải lá xanh, mướp ngọt, măng tây xanh, lá rễ bồ công anh, lá rễ ngưu bàng, rau ngò, rau húng, cây tỏi tây, hành lá, Oregano, Hạt tiêu xanh tưới, đen khô, hạt hồi, hạt thìa là, hoa hồi, hạt ngò, hạt mè vàng	Mơ, Lựu, Thanh long đỏ, dưa hấu ruột đỏ, nho đỏ, bưởi ruột đỏ. Ớt đỏ cay ngọt, tiêu đỏ, rau đay đỏ, bí đỏ, củ cải đỏ,	Chuối, Táo, dứa, kiwi vàng, xoài, hồng, mít, quả na, cam, quýt, quất, dưa hấu ruột vàng. Ớt vàng cay ngọt, cải thảo, cải chíp, bắp cải, cần tây, cà rốt, bí vàng, củ cải tròn tím vàng ruột vàng, Củ gừng, củ riềng,	Lê, bưởi trắng. Bông cải trắng, măng tây trắng, hành tây, củ tỏi,	Nho đen, mâm xôi đen, việt quất đen xanh. Củ cải trắng dài, trắng tròn, đen tròn, Hạt mè đen, hạt thìa là đen, hạt óc chó
Ngũ cốc	Lúa mì, đậu xanh, đậu hà lan xanh, đậu lăng vỏ xanh,	Gạo đỏ, hạt Quinoa đỏ, Đậu đỏ nhỏ, Đậu thận đỏ lớn, Đậu lăng đỏ ruột,	Gạo trắng, nếp trắng, hạt Quinoa trắng, đậu gà, đậu nành, đậu hà lan vàng, đậu thận vàng, khoai tây vàng, củ sắn, khoai lang trắng vàng, khoai môn, hạt dẽ	Ngô, đậu thận trắng lớn, đậu trắng nhỏ,	Hạt kê, Quinoa đen, gạo nếp đen, gạo đen hạt dài, đậu đen
Thập can	Giáp, Ất	Bính, Đinh	Mậu, Kỷ	Canh, Tân	Nhâm, Quý
Thập nhị chi	Dần, Mão	Tỵ, Ngọ	Thìn, Mùi, Tuất, Sửu	Thân, Dậu	Hợi, Tý
Âm nhạc	Rê	Son	Mi	La	Đô
Thiên văn	Mộc Tinh (Tuế tinh)	Hỏa Tinh (Huỳnh tinh)	Thổ Tinh (Trấn tinh)	Kim Tinh (Thái Bạch)	Thủy Tinh (Thần tinh)
Bát quái ¹	Tốn, Chấn	Ly	Khôn, Cấn	Càn, Đoài	Khảm
Ngũ uẩn (ngũ ấm)	Sắc Uẩn	Thức uẩn	Hành Uẩn	Tưởng Uẩn	Thọ Uẩn
Tây Du Ký	Bạch Long Mã	Tôn Ngộ Không	Đường Tam Tạng	Trư Bát Giới	Sa Ngộ Tĩnh
Ngũ Nhãn	Thiên nhãn	Phật nhãn	Pháp nhãn	Tuệ nhãn	Nhục, thường nhãn

Ứng dụng Ngũ hành