Chương thứ mười

From Wikiversity
Jump to navigation Jump to search

Tử-Lộ vấn cường. Tử viết: "Nam phương chi cường dư? Bắc phương chi cường dư? Ức chi cường dư? Khoan nhu dĩ giáo, bất báo vô đạo, nam phương chi cường dã, quân tử cư chi. Nhậm kim cách, tử nhi bất yếm, bắc phương chi cường dã, nhi cường giả cư chi. Cố quân tử hoà nhi bất lưu: cường tai kiểu; trung lập nhi bất ỷ cường tai kiểu, quốc hữu đạo bất biến tắc yên, cường tai kiểu; quốc vô đạo chí tử bất biến, cường tai kiểu!

子 路 問 強.子 曰: 南 方 之 強 輿? 北 方 之 強 輿? 抑 之 強 與? 寬 柔 以 敎, 不 報 無 道, 南 方 之 強 也, 君 子 居 之. 衽 金 革 , 死 而 不 厭, 北 方 之 強 也, 而 強 者 故 君 子 和 而 不 流. 強 哉 矯! 中 立 而 不 倚, 強 哉 矯! 囻 有 道,不 變 塞 焉,強 哉 矯! 囻 無 道, 至 死 不 變,強 哉 矯!


Dịch nghĩa: Tử Lộ hỏi về sự cang cường. Khổng Tử nói: "Là cái cang cường của người phương nam ư? Hay là nói cái cang cường của người phương bắc? Hay là nói cái cang cường [theo kiểu] của riêng ngươi? Dạy bảo người ta một cách khoan dung dịu dàng, không trả thù kẻ vô đạo đó là cái cang cường của người phương nam, người quân tử giữ sự cang cường đó. Còn ngày đêm bạn cùng giáp bền gươm sắc, dẫu chết cũng không ngán, đó là cái cang cường của người phương bắc, những kẻ thượng võ hiếu đấu thì giữ sự cang cường này! Người quân tử sống hoà mục với mọi người, nhưng không buông trôi theo thói tục, đấy mới là sự cang cường chân chính.

Trung dung, không hề thiên lệch, đó mới là sự cang cường chân chính! Nước có đạo (nước thái bình đi trên con đường đúng đắn) người ấy không thay đổi tiết tháo của mình lúc cùng khốn, đó mới là sự cang cường chân chính! Nước vô đạo (lìa bỏ chính đạo) người ấy thà chết chứ không thay đổi phẩm chất của mình, đó mới là sự cang cường chân chính!