Những câu hát châm biếm
Tìm hiểu chung
[edit]Nội dung
[edit]- Ca dao châm biếm thể hiện hai thái độ ứng xử, hai cách thể hiện tình cảm trái ngược mà thống nhất của người bình dân Việt Nam trong hiện thực cuộc sống.
+ Than thở, trữ tình
+ Cười cợt, châm biếm
Hình thức
[edit]- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm
Đọc - hiểu văn bản
[edit]Bài ca thứ hai
[edit]- Điệp từ ngữ "thương thay" (lặp đi lặp lại 4 lần): Diễn tả và tô đậm thêm những nỗi thương cảm
- Những hình ảnh ẩn dụ
+ "Con tằm" - "nhả tơ": thân phận suốt đời bị kẻ khác bòn rút sức lực.
+ "Con kiến" - "tìm mồi": thân phận nhỏ nhoi suốt đời làm lụng mà vẫn nghèo khó
+ "Con hạc" - "bay mỏi cánh": thân phận phiêu bạt và những cố gắng vô vọng
+ "Con cuốc" - "kêu ra máu": thân phận thấp cổ bé họng, nỗi khổ đau oan trái không tìm được lẽ công bằng. Bài ca dao biểu hiện nỗi khổ nhiều bề của nhiều phận người lao động trong xã hội cũ đồng thời bày tỏ nỗi niềm thương cảm với những người bất hạnh, buồn đau
Bài ca thứ ba
[edit]- "Thân em" là một lối mở đầu quen thuộc trong nhiều bài ca dao nói về thân phận người phụ nữ trong Xã hội phong kiến.
"Thân em như trái bần trôi
Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu"
- So sánh, liên tưởng:
+ Thân phận người phụ nữ bé mọn, chìm nổi, trôi dạt vô định giữa sóng gió cuộc đời.
+ Mặt khác, bài ca dao còn lên tiếng oán trách xã hội đã rẻ rúng, coi thường người phụ nữ, không cho họ có cơ hội hạnh phúc.
Tổng kết
[edit]Nghệ thuật
[edit]- Sử dụng các cách nói: thân cò, thân em, con cò, thân phận…
- Sử dụng các thành ngữ: lên thác xuống ghềnh, gió dập sóng dồi
- Sử dụng các so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, tượng trưng, phóng đại, điệp từ ngữ.
- Tạo nên tiếng cười châm biếm, hài hước.
Nội dung
[edit]Một khía cạnh khác làm nên giá trị của ca dao là thể hiện tinh thần nhân đạo, cảm thông, chia sẻ với những con người gặp cảnh ngộ đắng cay, khổ cực.
Tham khảo
[edit]- SGK Ngữ văn 7 tập 1, NXB Giáo dục, 2019