Quan Âm Thị Kính
Tìm hiểu chung
[edit]Khái niệm sân khấu chèo
[edit]- Sân khấu chèo là loại kịch hát, múa dân gian kể chuyện diễn tích bằng hình thức sân khấu.
Nguồn gốc
[edit]- Chèo bắt nguồn và phổ biến rộng rãi ở Bắc Bộ.
Các đặc trưng cơ bản
[edit]- Chèo thuộc loại sân khấu:
+ Kể chuyện khuyến giáo đạo đức.
+ Tổng hợp các yếu tố nghệ thuật.
+ Ước lệch và cách điệu cao.
+ Có sự kết hợp chặt chẽ cái bi và cái hài.
Tác phẩm
[edit]- Văn bản Quan Âm Thị Kính là phần lời (kịch bản) của một vở chèo - một loại hình văn nghệ dân gian kết hợp nhiều hình thức như hát, múa, diễn tích, kể chuyện,... được trình bày trên sân khấu (còn gọi là chiếu chèo).
Đọc - hiểu văn bản
[edit]Trước khi bị mắc oan
[edit]- Thị Kính ngồi quạt cho chồng.
- Thị kính yêu thương chồng bằng một tình cảm đằm thắm.
- Thị Kính cầm dao xén râu cho chồng.
- Tỉ mỉ, chật thật trong tình yêu.
- Thị Kính là người phụ nữ yêu thương chồng chân thật và mong muốn có hạnh phúc lứa đôi tốt đẹp.
Trong khi bị oan
[edit]* Nhân vật Sùng Bà
+ Thị Kính bị khép vào tội giết chồng.
+ Cái con mặt sứa gan lim này! Mày định giết con bà à?
+ Tuồng bay mèo mả gà đồng lẳng lơ.
+ Trứng rồng lại nở ra rồng.
+ Liu điu lại nở ra dòng liu điu.
+ Mày là con nhà cua ốc.
+ Con gái nỏ mồm thì về với cha.
+ Gọi Mãng tộc, phó về cho rảnh.
→ Sùng bà tự nghĩ ra tội để gán cho Thị Kính.
- Dìu đầu Thị Kính ngã xuống.
- Khi Thị Kính chạy theo van xin, Sùng bà dúi tay ngã khụy xuống.
→ Sùng bà là người đàn bà độc địa, tàn nhẫn, bất nhân.
* Nhân vật Thị Kính
- Lạy cha, lạy mẹ! Con xin trình cha mẹ...Giờ ơi! mẹ ơi, oan cho con lắm mẹ ơi! Oan thiếp lắm chàng ơi.
- Vật vã khóc, ngữ mặt rũ rượi, chạy theo van xin
- Nói lời hiền dịu, cử chỉ yếu đuối nhẫn nhục.
- Thị Kính đơn độc giữa mọi sự vô tình, cực kì đau khổ và bất lực.
- Thị Kính phải chịu nhẫn nhục, oan ức nhưng vẫn thể hiện là người chân thực hiền lành, biết giữ phép tắc gia đình.
- Nhân vật nữ chính, bản chất đức hạnh, nết na, gặp nhiều oan trái.
Sau khi bị oan
[edit]- Quay vào nhà nhìn từ cái kỉ đến sách, thúng khâu, rồi cầm chiếc áo đang khâu dở, bóp chặt áo trong tay.
- Thương ôi! bấy lâu ...thế tình run rủi.
→ Nỗi đau nuối tiếc, xót xa cho hạnh phúc lứa đôi bị tan vỡ.
- Đi tu để cầu Phật tổ chứng minh cho sự trong sạch của mình.
→ Phản ánh số phận bế tắc của người phụ nữ trong xã hội cũ và lên án thực trạng xã hội vô nhân đạo đối với những người lương thiện.
Tổng kết
[edit]Nghệ thuật
[edit]- Tác phẩm mang tính khuyến giáo.
- Nghệ thuật xung đột gay gắt.
Nội dung
[edit]- Sự đối lập giàu - nghèo trong xã hội cũ thông qua xung đột gia đình, hôn nhân và thể hiện những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ nông thôn: hiền lành, chân thật, biết giữ lễ nghi và cam chịu oan nghiệt.
- Thành ngữ Oan Thị Kính dùng để nói về những nỗi oan ức quá chịu đựng, không thể giãi bày được.
Tham khảo
[edit]- SGK Ngữ văn 7 tập 2, NXB Giáo dục, 2019