Sống chết mặc bay
Tìm hiểu chung
[edit]Tác giả
[edit]- Phạm Duy Tốn (1883 - 1924)
- Quê: Ở Thường Tín - Hà Tây.
- Cuộc đời:
+ Ông là một trong những nhà văn mở đường cho nền văn xuôi quốc ngữ hiện đại Việt Nam.
+ Truyện ngắn của ông chuyên về phản ánh hiện thực xã hội.
Tác phẩm
[edit]- Tác phẩm được sáng tác tháng 7/ 1018.
- Sống chết mặc bay là một trong những truyện ngắn thành công nhất của tác giả Phạm Duy Tốn.
- Bố cục: chia làm 3 phần
+ Phần 1. Từ đầu đến.... “khúc đê này hỏng mất”: Nguy cơ vỡ đê và sự chống đỡ của người dân.
+ Phần 2. Tiếp theo đến "Điếu mày": Cảnh quan phủ cùng nha lại đánh tổ tôm trong khi "đi hộ đê".
+ Phần 3. Phần còn lại: Cảnh đê vỡ, nhân dân lâm vào tình trạng thảm sầu.
Các bạn có thể tham khảo thêm bài Tóm tắt tác phẩm Sống chết mặc bay
Đọc - hiểu văn bản
[edit]Nguy cơ vỡ đê và sự chống đỡ của người dân
[edit]- Cảnh đê sắp vỡ
+ Thời gian: gần 1 giờ đêm.
+ Địa điểm: Khúc đê làng X, phủ X.
+ Không gian: Trời mưa tầm tã, nước sông Nhị Hà đang lên.
+ Tình trạng khúc đê: đã thẩm lậu.
+ Tình thế: Không khéo thì vỡ mất.
→ Tình thế vô cùng nguy nam và khẩn cấp.
- Sự chống đỡ của người dân
+ Dân phu: người cuốc, người xẻng, đội đất, vác tre,... ướt như chuột.
+ Âm thanh: huyên náo, vất vả, mệt nhọc.
→ Nhốn nháo, vất vả, mệt nhọc.
→ Nghệ thuật tăng cấp, đối lập, khung cảnh hộ đê ngoài đình rất nhốn nháo, căng thẳng thiên tai đang từng lúc đe dọa cuộc sống của người dân.
Hình ảnh quan lại
[edit]- Cảnh quan phụ mẫu được hầu hạ:
+ Chân dung: Uy nghi, chễm chệ ngồi tay trái dựa gối xếp, chân phải duỗi thẳng ra để cho tên người nhà quỳ ở đất mà gãi.
+ Đồ sinh hoạt: Có bát yến hấp đường phèn, tráp đồi mồi, trầu vàng, ống thuốc bạc, đồng vàng, dao chuôi gà.
+ Cử chỉ: Ngài xơi bát yến vừa xong, ngồi khểnh vuốt râu, rung đùi.
→ Cuộc sống quan lại xa hoa, vương giả.
- Cảnh quan chơi tổ tôm
+ Thầy đề, thầy đội nhất, thầy thông nhì, chánh tổng sở tại.
+ Cảnh: Lúc mau, lúc khoan, ung dung êm ái, khi cười, khi nói vui vẻ.
→ Ăn chơi, ham mê cờ bạc.
- Chuyện quan nghe tin vỡ đê
+ Thầy đề: lo sợ, run cầm cập.
+ Quan phụ mẫu: đổ trách nhiệm cho cấp dưới, cho dân, đe dọa cắt cổ, bỏ tù.
+ Niềm vui của viên quan khi ù thông tôm.
→ Hách dịch, bàng quan, vô trách nhiệm.
Cảnh đê vỡ
[edit]- Khắp mọi nơi, miền đó nước tràn lênh láng, xoáy thành vực sâu, nhà cửa trôi băng, lúa má ngập hết.
- Kẻ sống không chỗ ở, kẻ chết không nơi chôn, lênh đênh mặt nước.
→ Dân chúng rơi vào cảnh khốn cùng.
Tổng kết
[edit]Nghệ thuật: Tác giả đã kết hợp thành công nghệ thuật tương phản và nghệ thuật tăng cấp
Nội dung: Sống chết mặc bay cho thấy sự đối lập hoàn toàn giữa cuộc sống cơ cực của người dân và cuộc sống sa hoa, sung sướng của bọn cầm quyền mà đứng đầu là tên quan phụ mẫu lòng lang dạ thú. Thể hiện niềm thương cảm của tác giả trước cuộc sống cơ cực của người dân do thiên tai và sự thờ ơ, vô trách nhiệm của bọn cầm quyền đưa đến mà đứng đầu là tên quan phủ độc ác.
Tham khảo
[edit]- SGK Ngữ văn 7 tập 2, NXB Giáo dục, 2019